Defterimden

Dünyanın en iyi üniversiteleri hangi üniversiteler diye sorsanız birçok kimse MIT, Harvard, Stanford, Princeton, Yale, Oxford, Cambridge gibi üniversiteleri bir çırpıda sayar.   Fakat, doksan yıl önce bu soruyu sorsaydınız cevap Göttingen Üniversitesi olacaktı. Göttingen o günlerde gıpta edilen ve taklit edilmeye çalışılan, dünyanın dört bir tarafındaki en parlak beyinleri cezbeden bir üniversite idi. Harvard, MIT gibi Amerikan üniversiteleri Göttingen ’in eğitim sistemini kendilerine uyarlamaya çalışıyorlardı. Modern fizik, kimya, matematik, felsefe ve hukuk alanında çığır açan çalışmalar Göttingen ‘de yapılmıştır. Gauss, Riemann, Wiener, Möbius, Von Neumann, Cahit Arf, Heisenberg, Klein, Dedekind, Hilbert, Minkowsky, Bohr, Planck, Einstein, Oppenheimer, Fermi, Teller, Koch, Bismarck, Schopenhauer, Habermas, Weber, J.P. Morgan Göttingen ‘de okumuş ve ders vermiş kişilerin sadece bir kısmı. Göttingen muhteşem geçmişi ile en fazla Nobel Ödülü alan üniversiteler arasında 47 ödü...

  Bir anayasanın zaman içerisinde ortaya çıkacak ihtiyaçları öngörmesi mümkün değildir. Buna mukabil anayasayı değiştirebilmek için gerekli şartlar her zaman her yerde ağırdır.   Bir başka deyişle anayasaları değiştirmek dünyanın her yerinde zordur. Bazı yerlerde ise, örneğin İskandinav ülkelerinde düşünülmeyecek kadar zordur.   ABD anayasasını değiştirmek de imkansıza yakın zorluklar içerir. İngiltere’de ise 1215’ten bu yana böyle bir konu yoktur.   Anayasaları değiştirmek neden böyle zor sorusunun ise tek cevabı vardır: Ortaya çıkan sorunların kurulu düzen içerisinde halledilmesi tercih edilmelidir. Mühim olan düzeni muhafaza etmektir. Bizde tarihsel olarak var olan anayasayı değiştirmek arzusu ve anayasanın sıkça değiştirilebilmiş olmasının yarattığı siyasi kültür ve gelenek yukarıda işaret edilen “düzende istikrar” prensibi ile tamamen terstir.   Bu duruma göre bizim siyasi geleneğimizi “düzene uymak yerine kendine göre düzen kurmak” şeklinde tarif edeb...

  IMF’siz Yarım IMF Programı   İkinci Dünya Savaşının son günlerinde ABD’de düzenlenen Bretton Woods Konferansı ile bugün çatırdayan küresel ekonomi düzeninin temelleri atıldı. Bu düzenin iki temel taşını Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası oluşturdu.  IMF’ye küresel ekonominin sorun yaşamadan seyrini sağlamak, Dünya Bankasına ise harp sonrası yeniden inşa faaliyetlerini finanse etme görevleri verildi. (Bkz. A. Söylemezoğlu, Küresel Ekonomi Düzeni Kurumlar ve Kurallar, Remzi Kitabevi 2020 ). Bretton Woods Konferansında IMF’ye verilen en önemli görev ülkelerin dış ödemeler dengesinde yaşayacağı sorunlar neticesinde temerrüde (bir başka deyişle default diye tarif edilen dış yükümlülüklerini yerine getirememe durumu) düşmelerini önlemekti.  IMF’nin görev tarifinde bilhassa ABD’nin dolar ve altın arasındaki ilişkiyi resmen kopardığı 1971’de önemli değişiklikler olmasına rağmen IMF’nin dış dengesinde sorun yaşayan ülkelere yardım görevinde bir değişikli...

  Amerikan Anayasa Mahkemesi ( Supreme Court) Trump’ın yaptığı gümrük tarifesi artırımlarını anayasaya aykırı buldu ve iptal etti.   Trump Anayasa Mahkemesi hakimlerini de doğrudan hedef alan çok ağır bir tepki verdi. Bu kararın ardından şu sorular sorulmaya başlandı: a)       Neden böyle bir karar alındı? b)       Şimdiye kadar tahsil edilen gümrük vergileri iade edilecek mi? c)       Trump’ın yüksek tarifelerinden zarar gören ülkeler bu karardan nasıl etkilenir? d)       Şimdi ne olacak? Bu soruları aşağıda cevaplamaya çalıştım: Neden böyle bir karar alındı? Kararın temelinde Amerikan devlet sisteminde çok sıkı uygulanan Kuvvetler Ayrılığı prensibi yatar.   Halktan para toplamak ve toplanan paranın harcamasına karar vermek yasama organı olan Kongre’ye aittir. Bu konu ABD anayasasında açıkça belirtilmiştir. Kanunsuz bir para toplanamaz kanuni bir dayanağı ol...

  TÜRK EKONOMİSİ STRATEJİK AKLI ARIYOR AB'nin Mercosur ve Hindistan ile yaptığı son ticaret anlaşmaları yürürlüğe girdiğinde Türk Sanayisinin AB pazarlarında bu ülkelere karşı en önemli rekabet avantajını ortadan kalkacak.   Böylece, Türk sanayisi ihracatının yaklaşık yarısını yaptığı AB pazarında en önemli rakiplerine karşı korumasız kalacak. Mercosur anlaşmasının ne zaman yürürlüğe gireceği henüz belli değil. Fakat, Hindistan ile yapılan anlaşmanın 2027’de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Türk ihraç ürünleri için hayati önem taşıyan bu anlaşmalar görüşülürken sadece Türk yetkililer değil sektör temsilcisi kuruluşlar da neredeyse sessiz kaldı.   Ancak Hindistan anlaşmasının açıklanmasından sonra tepkiler ortaya çıkmaya başladı.   Tek resmi tepki ise Dışişleri Bakanlığından geldi ve Türkiye – AB Gümrük Birliği Anlaşması'nı "güncelleme" isteğini tekrar etti. Ne Maliye ne Ticaret Bakanlığından bu konuda bir yorum veya analiz duymadık. "Güncelleme" konusu on...