Defterimden

Mali Eylem Görev Gücü (Financial Action Task Force - FATF) dün yaptığı genel kurul toplantısının ardından Türkiye'nin "Gri" listeye alındığını açıkladı.  Bu önemli sonuçlar doğuracak bir karardır.  Aşağıda anlattığım gibi kuruluşundan bu yana içinde yer aldığımız, tüm metot ve ilklerinde katkımız ve onayımız bulunan bu kurum tarafından bu tip bir muameleye maruz kalmak kolay kabul edilecek bir şey değildir. Bu kararın ardından kamuoyunda bu pek fazla bilinmeyen örgüt hakkında bir takım sorular sorulmaya başlandı.  Burada bu örgüt hakkında bazı temel bilgileri vermeye çalışacağım ayrıca bu kararın muhtemel sonuçlarına değineceğim. Bu örgüt hakkında çok daha detaylı bilgiyi benim Remzi Kitabevi tarafından yayımlanan " Küresel Ekonomi Düzeni, Kurumlar ve Kurallar " isimli kitabımda bulabilirsiniz.   Bu arada FATF kararının sürpriz olmadığını, kitabımda da bahsettiğim gibi  2019'dan bu yana Türkiye'nin bu konuda ikaz edildiğini de belirtelim.    Mali ...

Yavuz Sultan Selim Bridge at the northern tip of Bosphorus. Copyright: Ahmet Söylemezoğlu A large volume of infrastructure has been built based on the Public-Private-Partnership (PPPI) model in many countries. These projects offer important lessons and insights about this model. Among the many countries which have used the PPPI instrument, Turkey has a distinct place as it relied on the PPPI model heavily, perhaps more than any other emerging market and/or middle income country. Turkish experience is noteworthy not only in terms of its volume but also in terms of its breadth as Turkish PPPI projects spreads virtually over all sectors. This blog after some remarks about the PPPI projects and some of the pitfalls associated with them provides a comparative picture of the scale of PPPI projects in Turkey with those of in China, India Brazil, Indonesia, Philippines, Mexico, Thailand and Malaysia. It concludes with some of the lessons emerging from the Turkish experience.   Factors...

Voodoo Karayipler ve Latin Amerika’da Afrika kökenlilerin Hristiyanlık ve geleneksel Afrika dinleriyle oluşturdukları bir inanç sisteminin genel adıdır. Büyü ve esrarengiz ritüelleri içerir.  Haiti, Küba, Dominik Cumhuriyeti, Venezuela, Kolombiya’da değişik tipleri olan Voodoo göç ile ABD’ye de özellikle de bu bölgelerden gelenlerin yoğunlaştığı New York, Miami, Los Angeles gibi büyük metropollere taşınmıştır. Voodoo’nun ekonomiyle ilgisi nedir derseniz, cevabı için 1980 yılına ve ABD Cumhuriyetçi parti başkanlık önseçimlerine (Republican Primaries) kadar gitmemiz gerekir. Ön seçimlerde daha sonra başkan seçilen Ronald Reagan ile aralarında baba Bush’un olduğu bir dizi aday yarıştı.  Bu yarış sırasında, Ronald Reagan Ekonomi literatüründe Arz-Yanlı Ekonomi (Supply-side Economics) diye adlandırılan bir ekonomik programı savunuyordu. Baba Bush ise önseçim sırasında Reagan’ın bu önerilerine karşı çıkarak Reagan’ın önerilerini “Voodoo Economics” olarak niteledi.  Bush bu nite...

Türk lirası uzun bir süredir sürekli olarak değer kaybediyor.  Bu değer kaybı sadece nominal kur hadlerinde değil reel kur hadlerinde de önemli miktarlarda. Bu düşüş hedeflenen ve planan politikalarla olmadı. Bilakis, kurların düşmesini önlemek amacı ile milyarlarca dolar satıldı. Liranın sürekli değer kaybetmesi başta enflasyon olmak üzere birçok sorun çıkarırken kurlardaki düşüşün ihracata ve dış açıklara yardım edebileceği görüşü de sıklıkla, olayın olumlu yanı olarak, öne sürüldü . Bu görüşü savunanların hareket noktası ise standard ekonomi prensipleri idi. Standard ekonomi prensiplerine bakarsanız bu kadar değer kaybının Türkiye'nin uluslararası rekabet gücüne önemli katkıda bulunmasını umarız.  Zira, değeri düşen paranın ihracatı artırması ve ithalatı azaltması doğal bir sonuç olarak düşünülür.  Türkiye'de düşük kurdan doğal olarak beklenenler gerçekleşti mi? Bu soruya cevap vermek için önce nominal ve reel olarak kurda oluşan değişimlere bir göz atalım. Türk lirası...

IMF pandemiden dolayı ödemeler dengesi hasar gören ülkelere likitide kolaylığı sağlamak için 650 milyar dolar kadar yeni SDR (Special Drawing Rights, özel çekme hakları) tahsisi (SDR allocation) kararı aldı. Bu karar bizim medyada ve görebildiğim kadarı ile sosyal medyada da Türkiye'ye havadan 6,5 milyar dolar civarında bir paranın IMF tarafından hibe edileceği şeklinde yorumlandı.  Hatta, son günlerde düşen döviz fiyatlarında bunun etkisinin olduğunu söyleyenler bile var.  Bu yorumlar doğru değildir.  Yanıltıcıdır. Tüm bunlara bakınca, konunun tam olarak anlaşılmadığı çok açık.  Umarım bu yazı SDR tahsisi ve kullanımı hakkındaki bir takım kafa karışıklıklarını giderir. SDR IMF tarafından yaratılmış hibrid bir para birimidir.  Aralarında IMF ve Dünya Bankasının da olduğu birçok uluslararası kurum da SDR'ı hesap birimi olarak kullanmaktadır.  Bu konuda daha geniş bilgiye benim Küresel Ekonomi Düzeni Kurumlar ve Kurallar (Remzi Kitap, 2020) isimli kitabı...

Son yirmi yılda geleneksel olarak kamu tarafından yapılan ve yönetilen hizmetlerde özel sektör bir hayli ön plana çıktı.  Özel sektör yollar, köprüler, tüneller, santrallar, hastaneler yaptı ve işletmelerini de üstlendi.  Bunlara ilaveten enerji dağıtım ve telekomünikasyon gibi kamu sahipliğindeki bazı hizmetler tüm varlıklarıyla birlikte özel sektör işletmelerine devredildi.  Bu işlemlerin sonucunda esasen kamu hizmeti olan birçok hizmet özel sektör vasıtası ile sunulmaya başlandı. Bu yapılanlara Kamu-Özel Sektör İş Birliği (Public Private Partnership in Infrastructure) deniliyor ve sıklıkla da İngilizce kısaltması PPPI ile anılıyor.  PPPI sadece bizim ülkemizde olan bir hadise değil. Hemen hemen her ülkede rastlanan bir olgu.  PPPI’a özellikle liberalizasyon politikalarıyla ortaya çıkan özelleştirme gayretlerinin tabi bir sonucu olarak bakabiliriz.  Birçok ülkede de özelleştirme ile eşanlı olarak başlamıştır. Özelleştirme ve PPPI’ın fayda ve zararlarına a...

Amerika'da son açıklanan enflasyon rakamı, ev fiyatlarındaki artış, artan sanayi üretimi ve bazı faizlerdeki yükseliş FED'in faizleri artıracağı şeklinde tahminlere yol açtı.  Ben konunun bu göstergelerle sınırlı olmadığını ve çok daha geniş bir açıdan bakılması gerektiğini düşünüyorum. Amerika'da bazı sektörlerde önemli fiyat artışları var.  Ama, bu artışların ertelenmiş ve birikmiş talebe karşılık henüz tam organize olamamış, tam kapasiteden uzak ve rekabet şartlarının zayıf olduğu  bir arz durumundan ortaya çıkmış olması da gayet muhtemel bir olgudur.  Zira, özellikle servis sektöründe küçük işletmeler zeminin müsaade ettiği ölçüde  kaybedilenleri telafi edebilmek için fırsatçı fiyat artışların yaptığından da bahsediliyor. Artan harcamalarda bilhassa gayrimenkul talebinde kapanma döneminde yapılan tasarruflar önemli rol oynuyor. Bu tip harcamalar bir kereye mahsus olanlardır. Üretim artışının ise ne kadarı stokları yerine koyma ne kadarı satış için olduğu kon...

Geçen yazımda ekonomide yapısal reformların gerektiği konusunda bir ortak kanaat oluştuğu fakat bu reformların içeriği ve kapsamı konusunda yapılan teklif ve tartışmaların herkesin kabul ettiği bir çerçevede yapılmadığına dikkati çekmiştim.  ( https://ahmetsoylemezoglu.blogspot.com/2021/03/ekonominin-yaps-ve-yapsal-reformlar-i.html    Bu noktadan hareketle, yapısal reformların ne olmasına karar verebilmek için ekonominin yapısı hakkında temel bir çerçeve çizmenin  gerektiğini vurgulamıştım.  Bir başka deyişle reformları tartışabileceğimiz bir araca ihtiyacımız olduğunu belirtmiştim.   Bu amaçla ekonominin yapısını alt yapı (yöneten yapı) ve üst yapı (yönlendiren yapı) olarak iki temel parçaya ayırmış ve bu parçaların içerisinde bulunan temel unsurları tanımlamıştım.  Şimdi ekonominin alt yapısına odaklanıp bu yapıda ne gibi problemler olabilir sorusuna cevap arayacağım. Daha önce de anlattığımız gibi ekonominin alt yapısının üç ana unsuru var: ⇒ ...